درماتیت تماسی چیست؟
درماتیت تماسی یک نوع التهاب پوستی است که در اثر تماس مستقیم پوست با یک ماده تحریککننده یا آلرژیزا ایجاد میشود. این بیماری معمولاً باعث قرمزی، خارش، خشکی، تاول یا ترک پوست در ناحیهای میشود که با آن ماده تماس داشته است.
انواع درماتیت تماسی
درماتیت تماسی تحریکی (Irritant Contact Dermatitis)
شایعترین نوع است.
به دلیل تماس مکرر یا طولانی با مواد تحریککننده مانند:
صابونها، مواد شوینده، الکل، اسیدها، مواد شوینده صنعتی، یا ضدعفونیکنندهها ایجاد میشود.
بیشتر در دستها دیده میشود (مثلاً در کارکنان بخش درمان یا آشپزخانه).
درماتیت تماسی آلرژیک (Allergic Contact Dermatitis)
به دلیل واکنش آلرژیک تأخیری به مادهای خاص رخ میدهد.
بدن پس از تماس قبلی، نسبت به آن ماده حساس شده و در تماسهای بعدی واکنش نشان میدهد.
مواد شایع:
نیکل (در زیورآلات یا دکمه شلوار)
رنگ مو (PPD)، لاک ناخن
عطر، کرمهای پوستی
گیاهان مثل پیچک سمی (poison ivy)
علائم شایع درماتیت
قرمزی و التهاب پوست
خارش (گاه شدید)
خشکی و پوستهریزی
تاولهای ریز یا ترشحدار
سوزش یا درد
ترک و زخم (در موارد مزمن یا شدید)
علائم اغلب محدود به ناحیه تماس هستند، اما گاهی در نقاط دورتر نیز پخش میشوند.
درماتیت تماسی چگونه تشخیص داده میشود؟
شرح حال دقیق از تماسهای اخیر با مواد خاص
معاینه پوست توسط پزشک
در موارد آلرژیک، ممکن است تست پچ (Patch Test) برای شناسایی ماده حساسیتزا انجام شود.
درمان درماتیت تماسی
پرهیز از عامل محرک یا آلرژن
مهمترین و اساسیترین بخش درمان!
داروها
کرم یا پماد کورتونی موضعی: کاهش التهاب
آنتیهیستامین خوراکی: برای کاهش خارش
در موارد شدید یا گسترده:
کورتون خوراکی (مثل پردنیزولون) برای مدت کوتاه
آنتیبیوتیک در صورت وجود عفونت ثانویه
مراقبتهای پوستی
استفاده مداوم از مرطوبکنندههای قوی، بهویژه پس از شستشو
استفاده از دستکش محافظ در حین تماس با مواد تحریککننده (مثل مواد شوینده)
نکات پیشگیری
از تماس مستقیم با مواد شیمیایی، شویندهها یا فلزات حساسیتزا خودداری کنید
دستها را با آب ولرم و شویندههای ملایم بشویید
بعد از شستشو، فوراً از مرطوبکننده استفاده کنید
از دستکش نخی زیر دستکشهای پلاستیکی استفاده کنید تا از عرقکردن جلوگیری شود
از محصولات فاقد عطر و مواد نگهدارنده استفاده کنید
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر ناحیه درگیر گسترش پیدا کند یا بهبود نیابد
اگر پوست دچار تاول، ترشح یا عفونت شود
اگر نمیدانید کدام ماده باعث بروز علائم شده است
اگر نیاز به تست تشخیصی (مثل تست پچ) دارید
جمعبندی
درماتیت تماسی یک بیماری پوستی قابل کنترل و درمان است. شناخت عامل محرک یا آلرژن، دوری از آن و مراقبت درست از پوست، کلید پیشگیری از عود بیماری و بهبود سریع است. اگر علائم شما ادامهدار یا شدید باشد، حتماً با پزشک متخصص مشورت کنید.