اسپیرومتری چیست؟

اسپیرومتری یک تست ساده و بدون درد است که عملکرد ریه‌های شما را با اندازه‌گیری مقدار و سرعت هوای خروجی از ریه‌ها ارزیابی می‌کند. این آزمایش، ابزار اصلی برای تشخیص و پیگیری آسم است.

 

1. اسپیرومتری پایه (Baseline Spirometry)

 

 چگونه انجام می‌شود؟

ابتدا بیمار با نفس عمیق دم می‌گیرد و سپس با تمام قدرت و سرعت بازدم می‌کند.
مقادیری مانند FEV1 (حجم بازدمی در ثانیه اول) و FVC (کل حجم بازدمی) اندازه‌گیری می‌شوند.

 چه چیزی را نشان می‌دهد؟

کاهش FEV1 یا نسبت FEV1/FVC کمتر از 70٪ → احتمال وجود انسداد مجاری هوایی مانند آسم یا COPD

 مناسب برای:

بررسی اولیه آسم
مانیتورینگ طولانی‌مدت بیماری

2.  اسپیرومتری بعد از استفاده از برونکودیلاتور (Bronchodilator Reversibility Test)

 

چگونه انجام می‌شود؟
ابتدا اسپیرومتری پایه انجام می‌شود.
سپس بیمار یک اسپری گشادکننده برونش (مثل سالبوتامول) استفاده می‌کند.
حدود ۱۵ دقیقه بعد، مجدداً تست اسپیرومتری انجام می‌شود.

 چه چیزی را نشان می‌دهد؟
افزایش FEV1 بیش از 12٪ یا بیش از 200 میلی‌لیتر → نشان‌دهنده آسم (قابل برگشت بودن انسداد)

 مناسب برای:
تشخیص آسم
افتراق آسم از COPD یا بیماری‌های دیگر تنفسی

3. اسپیرومتری پس از تحریک آلرژیک (Allergen Provocation Test)

 

 چگونه انجام می‌شود؟
بیمار در شرایط کنترل‌شده در معرض مقدار کمی از آلرژن مشکوک قرار می‌گیرد (مثلاً گرده، کپک، حیوانات خانگی).
سپس اسپیرومتری در فواصل زمانی انجام می‌شود.

 چه چیزی را نشان می‌دهد؟
کاهش FEV1 پس از مواجهه → نشان‌دهنده واکنش آلرژیک راه‌های هوایی

 نکته:
این تست بیشتر در مراکز تخصصی آلرژی و تحقیقاتی انجام می‌شود.
نیاز به تجهیزات پیشرفته و پزشک متخصص دارد.

 

4.  اسپیرومتری پس از ورزش (Exercise Challenge Test

 

چگونه انجام می‌شود؟
بیمار روی تردمیل یا دوچرخه ثابت حدود ۶–۸ دقیقه فعالیت فیزیکی انجام می‌دهد.
اسپیرومتری در چند نوبت (قبل، 5، 10، 15، 30 دقیقه بعد از ورزش) انجام می‌شود.

 چه چیزی را نشان می‌دهد؟
کاهش FEV1 بیش از 10٪ بعد از ورزش → آسم ناشی از ورزش (Exercise-induced asthma)

 مناسب برای:
افرادی که فقط هنگام فعالیت ورزشی دچار تنگی نفس یا سرفه می‌شوند
ورزشکاران یا نوجوانان با شک به آسم ورزشی